Nesne Psikoloji Dergisi; 2018;6(13):439-464
Türkçe Romanlarda Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Psikolojisinin Sosyal Temsilleri
F Yılmaz, BÖ Özkan
ODTÜ, Ankara
kilediğini anlatır. İnsanlar birbiriyle etkileşerek dünyayı sosyal alamda inşa ederler.
Bu karşılıklı etkileşim yeni bir bilgi biçiminin oluşmasına yol açar. Bu bilgi türü gündelik
bilgidir. Biyolojik cinsiyet; toplumsal roller, cinsiyetler arası eşitsizlik ve kadının çalışma
hayatı gibi noktalarda bilgi vermezken toplumsal cinsiyet bu konularda bilgi verir; çünkü
toplumsal cinsiyet yeniden inşa edilmiştir. Dilin; gündelik bilginin saklanması, aktarılması ve
hatta yeniden yapılandırılmasında rolü vardır. Bu noktada bu çalışmanın birincil ve esas
amacı erken dönem ve 2010’lu yılların Türkiye’sinde Türkçe romanlardaki toplumsal cinsiyet
ve kadın psikolojisiyle ilişkili sosyal temsilleri araştırmaktır. İkinci amaç, aynı dönemdeki
kadın ve erkek yazarların romanlarındaki sosyal temsilleri karşılaştırmaktır. Son amaç ise
farklı dönemleri kıyaslayarak kadın yazarların ve erkek yazarların cinsiyet içinde sosyal
temsiller açısından olası değişimlerini görmektir. Dönemler arasında, erkek rolleri ve erkek
vücudunun nesneleştirilmesi artmakta; cinsiyetçilik ve şiddet değişmemekte; kadının
ötekileştirilmesi azalmakta ama “kahraman erkek” mitinin ortaya çıkmakta olduğu
gözlenmektedir. Öte yandan aynı dönem içinde kadın ve erkek yazarların birbirlerinden
genellikle farklılaşmadıkları görülmektedir. Bu çalışma psikolojik roman analizlerinden ve de
Türk Edebiyatı’ndaki roman incelemelerinden farklıdır çünkü bu çalışmanın dayanak noktası
Sosyal Temsiller Kuramı’dır ve çalışmada tematik birim analizi kullanılmıştır.
Social Representations of Psychology of Gender and Women in Turkish Novels
Theory of social representations says the group affects its member and at the same
time the member affects its group. As people interact with each other, they reconstruct the
world socially. This mutual interaction leads to a new type of knowledge. This knowledge is
called everyday knowledge. Biological sex does not inform us about issues like gender roles,
inequality between genders, women in the workplace whereas gender does; because gender is
reconstructed. Language has a role in keeping, transferring and even reconstructing the daily
knowledge. At this point, initial and basic aim of this study is to investigate social
representations of psychology of gender and women in Turkish Novels from early period of
Turkey and 2010’s. Second aim is to compare the social representations between the novels of
female and male authors within the same period. The last aim is to see the possible changes in
social representations by time according to the female authors and male authors. Male gender
roles and objectification of men’s body increase; sexism and violence do not change;
marginalization of women decreases but the myth of “men as hero” starts to exist by time. On
the other hand, female and male authors generally do not differ from each other at the same
time period. This study differs from psychological novel analysis and also novel analysis in
Turkish Literature since the study is based on Theory of Social Representations and
conducted through Thematic Unit Analysis.
Keywords: social representations, women psychology, gender, Turkish novels,
thematic unit analysis